Jana 1:1–5:
Odwieczne Słowo, życie i światło

Poprawna interpretacja Ewangelii Jana 1:1–5

Ewangelia Jana nie rozpoczyna się od narodzin Jezusa, lecz prowadzi czytelnika aż do „początku”. Posługując się językiem, który świadomie nawiązuje do Księgi Rodzaju 1:1, Jan najpierw przedstawia Słowo: istniało już, gdy rozpoczęło się stworzenie, było u Boga i było Bogiem. Następnie ukazuje Jego związek ze wszystkim, co zostało stworzone, i wprowadza dwa tematy, które będą przewijać się przez całą Ewangelię: życie i światło. Zanim opowie o znakach i nauczaniu Jezusa, Jan chce ukazać, kim jest Ten, którego później przedstawi jako Słowo, które stało się ciałem.

(v. 1)
«Na początku było Słowo i Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo.»

Jan zaczyna od tych samych słów, którymi rozpoczyna się Księga Rodzaju: „Na początku” (Rodzaju 1:1).

Jednak gdy zaczęło istnieć to, co zostało stworzone, Słowo już było. Jan nie mówi, że Słowo zaczęło istnieć na początku, lecz że już istniało.

Następnie stwierdza, że „Słowo było u Boga”. Słowo nie jest przedstawione jako bezosobowa siła, cecha czy myśl, lecz jako pozostające w osobowej relacji z Bogiem. Istnieje więc rozróżnienie między Słowem a Tym, u którego było.

Jan natychmiast jednak dodaje: „i Bogiem było Słowo”. Wcześniejsze rozróżnienie nie oznacza, że Słowo jest stworzeniem lub istotą niższą od Boga: Jan wprost przypisuje Słowu to, czym jest Bóg.

Już w pierwszym zdaniu Ewangelii zostają więc połączone dwie prawdy: Słowo było u Boga i Słowo było Bogiem.

(v. 2)
«Ono było na początku u Boga.»

Jan ponownie łączy wcześniejsze stwierdzenia: to samo Słowo, które było Bogiem, było na początku u Boga.

Powtórzenie nie pozwala pomylić ze sobą dwóch stwierdzeń z poprzedniego wersetu. Słowo jest Bogiem, ale Jan nie utożsamia Go z Tym, u którego było.

Co więcej, Jan wciąż kieruje naszą uwagę ku temu, co było przed wszelkim stworzeniem. Nie zaczął jeszcze mówić o niczym stworzonym, a Słowo już tam było.

(v. 3)
«Wszystko dzięki Niemu się stało i bez Niego nie stało się nic, co się stało.»

Po ukazaniu, kim jest Słowo, Jan kieruje uwagę ku stworzeniu.

Wszystko, co zaczęło istnieć, stało się dzięki Niemu. Jan wzmacnia to stwierdzenie od strony negatywnej: „bez Niego nie stało się nic, co się stało”.

Rozróżnienie jest bezwzględne: po jednej stronie znajduje się wszystko, co się stało, a po drugiej — Słowo, dzięki któremu wszystko się stało. Dlatego Słowo nie należy do zbioru rzeczy stworzonych.

Nawiązanie do Księgi Rodzaju trwa dalej. Bóg, który na początku stwarza wszystko, czyni to przez swoje Słowo; Jan ukazuje teraz to Słowo jako istniejące u Boga i uczestniczące w stworzeniu wszystkiego, co istnieje.

(v. 4)
«W Nim było życie, a życie było światłem ludzi.»

Jan przechodzi od stworzenia do życia. Wszystko, co istnieje, stało się dzięki Słowu, a teraz Jan stwierdza, że „w Nim było życie”.

To stwierdzenie wprowadza jeden z głównych tematów Ewangelii. Jan będzie stopniowo ukazywał, że życie nie oznacza jedynie fizycznego istnienia, lecz chodzi o życie, które daje Bóg i które jest nierozerwalnie związane z Synem.

To życie było również „światłem ludzi”. W ten sposób Jan wprowadza kolejne wielkie przeciwstawienie, które będzie powracało w całej Ewangelii: światło i ciemność.

Na tym etapie Jan nie rozwija jeszcze w pełni znaczenia życia i światła; będzie to robił w miarę rozwoju opowiadania. Najważniejsze tutaj jest to, że zarówno życie, jak i światło są nierozerwalnie związane ze Słowem.

(v. 5)
«Światło zaś świeci w ciemności i ciemność nim nie zawładnęła.»

Jan stawia teraz światło naprzeciw ciemności, wprowadzając kontrast, do którego wielokrotnie powróci w dalszej części Ewangelii.

Światło nie pojawia się dopiero wtedy, gdy ciemność znika; świeci pośród niej. Ciemność jednak nie zdołała nim zawładnąć.

Już na początku Jan wprowadza więc konflikt, który będzie dalej rozwijał: światło będzie obecne w świecie naznaczonym ciemnością, spotka się ze sprzeciwem i odrzuceniem, lecz ciemność nie będzie mogła nim zawładnąć.

Implikacje

• Słowo istnieje przed całym stworzeniem: gdy zaczęło istnieć całe stworzenie, Słowo już było.
• Słowo było u Boga i było Bogiem: Jan jednocześnie ukazuje Jego osobową odrębność i boskość.
• Słowo nie należy do stworzenia: wszystko, co się stało, zaistniało dzięki Niemu.
• Życie jest w Słowie: od początku Jan przedstawia Tego, w którym znajduje się życie, którego znaczenie będzie rozwijał w całej Ewangelii.
• Słowo jest światłem ludzi: Jego życie świeci pośród ciemności.
• Ciemność nie może zawładnąć światłem: sprzeciw, który pojawi się w Ewangelii, nie zdoła nad nim zapanować.

Zastosowania

• Uznaj wielkość Jezusa Chrystusa: Ten, którego poznajemy w Ewangelii, nie zaczął istnieć w Betlejem, lecz istniał przed całym stworzeniem.
• Słuchaj Jezusa ze świadomością, kim On jest: Jego słowa i czyny są słowami i czynami Tego, dzięki któremu wszystko się stało.
• Szukaj życia w Chrystusie: Jan będzie stopniowo ukazywał, że prawdziwe życie jest z Nim nierozerwalnie związane.
• Przyjmij światło, które On przynosi: nie trwaj dobrowolnie w ciemności, skoro Bóg sprawił, że Jego światło świeci.
• Nie uważaj ciemności za silniejszą od Chrystusa: Jan od początku stwierdza, że nie może ona zawładnąć światłem.

Podsumowanie

W Ewangelii Jana 1:1–5 Jan prowadzi czytelnika aż do „początku” i przedstawia Słowo jako Tego, który już istniał, był u Boga i był Bogiem. Wszystko, co zostało stworzone, stało się dzięki Niemu, dlatego samo Słowo nie należy do stworzenia. W Nim było życie, a życie było światłem ludzi. Światło świeci w ciemności, lecz ciemność nie może nim zawładnąć. Nawiązując do Księgi Rodzaju 1, Jan już w pierwszych zdaniach wprowadza wielkie tematy tożsamości Słowa, stworzenia, życia, światła i ciemności, które będzie rozwijał w dalszej części Ewangelii.

Modlitwa

Nasz Ojcze, dziękujemy Ci, że już od początku tej Ewangelii ukazujesz nam wielkość Jezusa Chrystusa.

Dziękujemy Ci, że istniał przed całym stworzeniem, był u Ciebie i był Bogiem oraz że wszystko stało się dzięki Niemu.

Pomóż nam coraz lepiej rozumieć, kim jest Twój Syn, oraz przyjmować życie i światło, które znajdujemy w Nim.

Ustrzeż nas przed trwaniem w ciemności i daj nam ufność, by chodzić w świetle, wiedząc, że żadna ciemność nie może nim zawładnąć.

A gdy dalej studiujemy tę Ewangelię, otwieraj nasze umysły, abyśmy coraz lepiej poznawali Jezusa Chrystusa takim, jakim przedstawia Go Jan.

Prosimy Cię o to w imieniu naszego Pana Jezusa Chrystusa. Amen.